Een opstelling is een manier om te laten zien hoe relaties en patronen in een systeem, zoals je familie of je organisatie, werken. Door dit letterlijk in de ruimte zichtbaar te maken, kun je nieuwe inzichten krijgen en oplossingen ervaren.

Bij opstellingen, ontwikkeld door Bert Hellinger, kijk je naar het systeem waarin je bent geboren of waar je nu deel van uitmaakt. Dit doe je als je een terugkerend probleem op je levenspad tegenkomt. Bijvoorbeeld je plaats niet kunnen vinden in werk of relaties, lichamelijke problemen, een moeizame relaties met ouders, kinderen of partner. Een opstelling kan helpen dit zichtbaar te maken en te doorbreken.

In een opstelling kiest iemand uit een groep mensen plaatsvervangers voor bijvoorbeeld familieleden of collega’s of begrippen van zijn of haar systeem. De representanten worden in de in de ruimte geplaatst. Veelal wordt dan voor iedereen in de kring het probleem voelbaar. Het bijzondere is dat deze representanten vaak intuïtief voelen of ervaren wat de persoon die ze vertegenwoordigen voelt. De opsteller zoekt waar de verstrikking zit, of een niet geleefde waarheid. Daarbij ontstaat dan een meer gepaste plek in het geheel voor de vraagsteller. Door dit proces kan er een nieuwe balans ontstaan en voelt het vaak helend. Eenvoudige zinnen zijn hierbij ondersteunend.

Niet alleen families kunnen worden opgesteld; ook abstracte thema’s zoals “geld”, “de dood”, “de ziekte” of “het verlangen” zijn mogelijk. Het is steeds verbazingwekkend hoe precies de vraagsteller, vaak vanuit het onbewuste, deze vervolgens opstelt. En hoeveel het oplevert om de innerlijke én uiterlijke beweging te vinden, die voor de vraagsteller op dat moment aan de orde is.

Daarnaast is er systemische coaching. Het proces is vergelijkbaar als in een groep, maar dan in een 1-op-1-setting. Er is daarbij meer ruimte voor het gesprek. De opstelling zelf kan op verschillende manieren. Bijvoorbeeld kan een tafelopstelling gekozen worden door middel van poppetjes, of er kan gewerkt worden met ankers, zoals kleine stukken tapijt, of met stoelen. Wat ook goed werkt is een opstelling door middel van een visualisatie.

Door de ruimte en de persoonlijke aandacht voor het proces, levert deze vorm van coaching vaak een mooie nieuwe stap op. Soms kiezen we om een genogram te maken. Een soort stamboomtekening. Door middel daarvan komt er vaak een belangrijk thema aan het licht. Wat er gekozen wordt hangt van het moment en de vraag af. Het effect van een dergelijke coaching is ook vergelijkbaar met een groepsopstelling. Het duurt over het algemeen zo’n anderhalf tot twee uur.